– REZULTATI ARHEOLOŠKIH I ANTROPOLOŠKIH ANALIZA”

U Zamku kulture, otvorena je izložba ,,Latinsko groblje u Gostunu – rezultati arheoloških i antropoloških analiza”. Autorke ove izložbe su Tijana Pušica i dr Nataša Šarkić. Izložba je realizovana u okviru manifestacije ,,Godina arheologije” (2025), a prvi put je predstavljena 11. septembra 2025. godine u Muzeju u Prijepolju. Osim autorke Tijane Pušice, na izložbi su govorili i drugi članovi ekipe koja je vršila iskopavanje na pomenutom lokalitetu: Marija Aćimović (arheolog i upravnica Zamka kulture), Jelena Marijanović (arheolog) i Vojkan Milutinović (arheolog i rukovodilac iskopavanja).

Lokalitet ,,Latinsko groblje u Gostunu”, nalazi se na samom graničnom prelazu  između Srbije i Crne Gore, oko 30 kilometara od Prijepolja. Ovo je jedna od brojnih nekropola pod stećcima koje su zabeležene na teritoriji Prijepolja, a potiču iz perioda od 14. do 16. veka. Iako su ovakve nekropole više puta obeležene i dokumentovane, donedavno na njima nisu vršena arheološka istraživanja. Prvo zaštitno arheološko istraživanje na ovom lokalitetu sproveo je Zavod za zaštitu spomenika kulture  iz Kraljeva 2022. godine. Tom prilikom je istraženo oko 90 grobnih celina, što je pružilo dragocene podatke o životu stanovništva srednjovekovnog perioda ovog područja. Srednjovekovne sahrane uglavnom oskudevaju u pogrebnim predmetima, vodeći se onim da na ovaj svet niko ništa ne ponese do ,,skrštene bele ruke i pravedna dela svoja”. Ipak, pored retkih ali veoma značajnih grobnih nalaza, upravo su antropološke analize pružile obilje informacija, bacajući svetlo na svakodnevni život i smrt ljudi toga vremena.

– Sprovedena istraživanja doprinose razumevanju života ljudi koji su sahranjivani pod stećcima na lokalitetu u Gostunu. Glavni cilj ove izložbe jeste predstaviti životne navike: kako su ljudi živeli, od čega su umirali, šta je to uticalo na smrtnost ljudi – istakla je Tijana Pušica, arheolog.

Posetioci su imali priliku da vide rezultate istraživanja na lokalitetu u Gostunu, naročito u domenu antropološke analize i stepena očuvanosti skeletnog materijala. Ova izložba u Zamku kulture biće aktuelna do sredine maja.

Rezultati arheoloških i antropoloških analiza

Zaštitna arheološka istraživanja srednjovekovne nekropole na lokalitetu „Latinsko groblje u Gostunu“ sprovedena su 2022. godine u organizaciji Zavoda za zaštitu spomenika kulture Kraljevo. Istraživanja su obavljena na trasi izgradnje druge trake teretnog terminala i potpornog zida u okviru graničnog prelaza između Republike Srbije i Republike Crne Gore. Nekropola sa stećcima prostirala se na širem prostoru: delom na privatnom, a delom na državnom zemljištu. Ukupno su evidentirana 33 nadgrobna obeležja, a samim arheološkim iskopavanjima istraženo je oko 90 grobnih celina.

Stećak, kam, biljeg ili mramor – samo su neki od naziva za monumetalne srednjovekovne nadgrobne spomenike izrađene od kamena, teškog i po nekoliko tona. Iako su stećci izvorna pojava na prostoru zapadnog Balkana i značajan segment kulturno-istorijskog nasleđa, grobovi pod njima retko su arheološki istraživani. Stoga je do danas relativno malo poznato o ljudima koji su ove spomenike podizali kao i o onima koji su pod njima sahranjeni.

Istraživanja na lokalitetu u Gostunu, donela su značajne rezultate, naročito u domenu antropološke analize i stepena očuvanosti skeletnog materijala. Antropološku obradu izvršila je dr Nataša Šarkić, fizički antropolog koja je na osnovu osteološkog materijala utvrdila starost i pol pokojnika, kao i prisustvo bolesti, trauma i pojedine aspekte životnih navika i uslova života srednjovekovne populacije sahranjene na ovom lokalitetu.

Od pokretnog arheološkog materijala, kao grobni prilozi, pronađeni su predmeti izrađeni od bronze, srebra i gvožđa: mamuze, naušnice, dugmići, prsten, igle, novčići, itd.

Izložba „Latinsko groblje u Gostunu – Rezultati arheološkihi antropoloških analiza“ pruža jedinstvenu priliku da se stručna i šira javnost upozna sa rezultatima ovih istraživanja.

Autorke izložbe su Tijana Pušica i dr Nataša Šarkić.

Izložba je realizovana u okviru manifestacije “Godina arheologije” (2025), a prvi put je predstavljena 11. septembra 2025. godine u Muzej u Prijepolju.

Publika u Zamku kulture izložbu će premijerno moći da vidi u sredu, 11. marta 2026. godine, od 19 časova. Ulaz je slobodan. 

U Zamku kulture, održana je radionica za decu pod nazivom ,,Tvoj svet u koricama”.

Radionica je bila namenjena deci uzrasta od 9 do 15 godina, a vodile su je diplomirani geograf Ana Stojaković i akademski slikar Katarina Kljajić.

            Cilj ove radionice jeste upoznavanje dece sa kreativnim mogućnostima obrade papira kao osnovnog materijala umetničke tehnike kojim je moguće stvoriti raskošna umetnička dela. Prisutni mališani imali su priliku da iskažu sopstvenu kreativnost, kreirajući svoj ,,svet od papira” između improvizovanih korica knjige sa motivima po sopstvenom izboru. Tako su između ,,dve korice knjige” nastale gotovo makete ormara, prostorija, vitrine sa kolačima i još mnogo toga u trodimenzionalnoj formi.

            Ovakav tip radionica je od izuzetnog značaja za mlade (navedenog uzrasta) jer otkriva njihove sklonosti, razvija maštu i budi istraživačku moć u okviru tehnike rada koja je prezentovana u okviru zadatog projekta, a to je kreativna obrada papira.

Povodom Međunarodnog dana žena, Kulturni centar Vrnjačka Banja, u saradnji sa triom „Praskozorje“, poklonio je publici besplatan koncert pod nazivom „Damama na dar“, koji je održan 8. marta u vrnjačkom Bioskopu.

Trio „Praskozorje“ čine Milan Jović (violina), Dušan Sarić (klavir/klavijature) i Stefan Beloica (harmonika). Na repetoaru su se našle najpoznatije numere džez, fanki, pop, rok, filmske i tango muzike, interpretirane kroz autentičan i prepoznatljiv muzički izraz. Nastup Trija „Praskozorje“ osvojio je publiku koja nije štedela aplauz.

Milan Jović je osnovno i srednje muzičko obrazovanje stekao u Kraljevu, a dalje školovanje nastavio na Fakultetu umetnosti u Nišu, gde je završio osnovne i master studije u klasi profesora Jovana Bogosavljevića. Kao solista i kamerni muzičar, nastupao je u Srbiji i inostranstvu sa brojnim istaknutim umetnicima. Sedam godina je bio član simfonijskog orkestra u Podgorici. Član je sastava „Opera Nova“ iz Kragujevca i gudačkog orkestra „Šlezinger“.

Dušan Sarić je master džez pijanista. Rođen je u Kraljevu, a živi i radi u Vrnjačkoj Banji. Završio je MŠ „Stevan Mokranjac“, a potom Fakultet muzičkih umetnosti u Beogradu na odseku za džez i popularnu muziku. Do 2020. godine je bio aktivan na muzičkoj sceni u Beogradu u sklopu raznovrsnih sastava džez i popularne muzike, nakon čega se vratio u Vrnjačku Banju gde se posvetio pedagoškom radu. Učestvovao je na brojnim radionicama i seminarima vrsnih svetskih džez muzičara.

Stefan Beloica je završio Muzičku školu „Stevan Mokranjac“ u Kraljevu. Osnovne akademske i master studije završio je na Fakultetu umetnosti u Nišu. Učestvovao je na republičkim i međunarodnim takmičenjima u solo i kamernoj kategoriji. Njegovo muzičko obrazovanje upotpunjuju brojni majstorski kursevi.

Kulturni centar sa triom „Praskozorije”, poklanja publici koncert

Povodom Međunarodnog dana žena, Kulturni centar Vrnjačka Banja, u saradnji sa triom „Praskozorije”, poklanja publici koncert pod nazivom „Damama na dar”, koji će biti održan 8. marta 2026. godine u Vrnjačkom bioskopu, sa početkom u 19 časova.

Trio „Praskozorije” čine:
Milan Jović – violina
Dušan Sarić – klavir / klavijatura
Stefan Beloica – harmonika

Na repertoaru ansambla nalaze se najpoznatije numere jazz, funk, pop, rock, filmske i tango muzike, interpretirane kroz autentičan i prepoznatljiv muzički izraz. Ono što ovaj nesvakidašnji sastav izdvaja jeste jedinstven zvuk, potpuna umetnička sloboda i hrabro spajanje različitih žanrova u novi, originalni muzički pravac.

Ulaz je slobodan.